Author Archives: Nelleke Spinder

TIPS OM STRESS TE VERMINDEREN.

 

Adem en stress:

Bij stressvolle situaties ga je vanzelf hoog ademen. Stress kan ontstaan als je uit je comfortzone wordt gehaald, of/en over je eigen grenzen gaat en bij het nemen van onvoldoende rust waardoor je lichaam zich niet weer in een normale ruststand herstelt. Bij stress voel je een bepaalde vorm van bedreiging, je wilt actie en het lichaam maakt zich klaar voor de start. Die snelle start en actie kan je alleen maken als je adem hoog, oppervlakkig en snel is.

Bij langdurige stress, blijft het lichaam in die stand van ademhalen waardoor je steeds te snel en oppervlakkig blijft ademen. Je bloeddruk, je hartritme, je hormoonhuishouding en eigenlijk je hele lichaam stelt zich dus steeds in op actie. Dit kan op lange termijn schadelijk zijn en een totale burn-out veroorzaken. Je lichaam en geest krijgen het hard te verduren. Er ontstaan op alle bestaansgebieden problemen zowel op cognitief, emotioneel, fysiek, spiritueel en sociaal nivo. Een bijkomend probleem is dat bij hoge ademhaling het bovenste deel van je lichaam wordt gestimuleerd. Je gedachten worden gestimuleerd wat zich uit in gepieker en het ontstaan van somberheid. Hierdoor ontstaan slaapproblemen, depressiviteit en andere ongemakken, Je belandt in een cirkel van vermoeidheid en stress.

Het geheim van ademhaling

Ademhalen is leven. Als we niet meer ademhalen zijn we niet meer fysiek aanwezig. De ademhaling is de brug van de geest naar het lichaam, de verbinding tussen het bewuste en onbewuste.In het boek Geestelijke geneeskracht van Hazrat Inayat Khan dat ziekte een gevolg is van een verstoorde harmonie. Verstoring van toon en onregelmatigheid in ritme zijn de voornaamste oorzaken.De adem geeft een bepaalde toon door het lichaam en deze trilt voortdurend in de mens. Zijn we niet bewust van deze toon dat kunnen we ons laten meeslepen als een snipper papier in de wind.

De ritmes waarin we ademhalen liggen ingebed in alles wat leeft. We kunnen denken aan de golven van de zee, eb en vloed, het dag en nachtritme en de seizoenen. Ook onze biochemie, de koolzuur/zuurstof uitwisseling van ons en de planten gaan mee in dit ritme.

In onze westerse wereld lijdt 1 op de 5 mensen aan een ademhalingsziekte. Zijn deze ziektes de op een na belangrijkste oorzaak van invaliditeit en neemt het de zesde plaats in van doodsoorzaken.In de medische wereld is men onbekend met de gevolgen van een onevenwichtige ademhaling en wordt dit ook niet als medicatie voorgeschreven.
Door een juiste ademhaling te oefenen kunnen we:

  1. onrust verminderen en beter ontspannen
  2. beter omgaan met emoties
  3. paniek en angst bestrijden
  4. concentratie verbeteren
  5. pijn verminderen
  6. moeheid bestrijden
  7. gezonde slaap bewerkstelligen
  8. energie verhogen
  9. beter omgaan met allerlei longziektes zoals emfyseem en astma.
  10. De stem beter ontwikkelen en gebruiken.

Door onze ademhaling af te stemmen komen we onmiddellijk in het NU.

De beoefenaars van yoga wisten al heel vroeg de invloed van ademhaling op de geest. Verandering in gevoelens weerspiegelt zich in de ademhaling.
Angst veroorzaakt een snelle, oppervlakkige ademhaling.
Boosheid korte, vlugge inademingen en krachtige uitademingen.
Onrust snelle en onregelmatige ademhaling.
Verdriet snikken en opluchting een zucht.
Bij pijn wordt de adem vaak ingehouden en kan een verandering in emotie teweeg brengen.
Gevoelens van vreugde, liefde en vergeving geven langzame en regelmatige ademhalingen en een gevoel van vrede en welzijn.
Een snelle, oppervlakkige, onregelmatige ademhaling veroorzaakt een onrustige geest.
Een regelmatige en diepe ademhaling geeft een stabiele geest.
Als iemand ontspannen is, staat hij meer open voor positieve suggesties.
Vaak zijn het niet de gevoelens die mensen dwars zitten maar het ontkennen ervan. Door naar een gevoelige plek in het lichaam te ademen kunnen blokkades opgeheven worden en negatieve emoties zoals angst en spanning opgelost en weggemasseerd worden door de adem. Deze methode gebruiken we ook bij mindfulness.

De vierkante ademhaling:.

Deze oefening schept in je een toestand van volmaakt. Het aantal tellen is voor iedere zijde gelijk.
We doen iedere regel 10 keer, 2 x per dag. Forceer niets. Alles wat er is, is goed. Zorg dat je het niet benauwd krijgt anders stop je en probeer je het later nog eens..

3 tellen in, 3 tellen vast, 3 tellen uit, 3 tellen niet ademen
4 tellen in, 4 tellen vast, 4 tellen uit, 4 tellen niet ademen.
5 tellen in, 5 tellen vast, 5 tellen uit, 5 tellen niet ademen

Daarna keren we terug naar onze eigen ademhaling.
Doe je ogen maar dicht en voel hoe je ademt. Waar komt het binnen en waar gaat het naar buiten?
Hoe ver komt je adem? Voel of je je voeten voelt op de grond en schiet zonodig worteltjes van je middenvoet naar de grond zodat je je voeten steviger op de grond voelt staan. Stevig, maar zorg ervoor dat je straks gewoon weer weg kunt lopen.

1.Adem diep in door je neus en gebruik je middenrif>
2.Hou je adem vast.
3.adem door je mond uit.
4. adem niet.
en start weer bij 1.

Experimenteer niet zelf met andere ademhalingsoefeningen maar zoek een begeleider die je ondersteunt.

Fysieke acties:
Hoog in je adem zitten veroorzaakt te veel energie in je hoofd en dus piekeren, het stimuleert je gedachten.
Je brengt je energie in je lichaam letterlijk naar beneden door te wandelen. Een wandeling in de natuur, een bos of park of iets dergelijks, helpt ook goed als je onrustig voelt Je kunt je voeten stimuleren door te lopen, bij voetmassage, dansen etc. Geef je voeten aandacht waardoor je afgeleid wordt van het piekeren en je jezelf meer in éénheid voelt. Ga in de tuin werken, schoonmaken of ander werk waarbij je niet diep hoeft na te denken maar wel afgeleid wordt.

Prikkels vermijden:
Zorg voor minder prikkels en maak je omgeving rustig. Je kunt je kamer door de overbodige spulletjes te verwijderen meer rust laten uitstralen. kleuren die fel en warm zijn zoals rood en oranje geven meer prikkels. Koele kleuren zoals blauw en grijs zijn rustig.Voel welke kleuren je rustig maken.

Vermijd situaties waar je onrustig van wordt. Facebook, social media, whatsappen, probeer ze zoveel te vermijden. Sla even geen krant open, ga niet op het internet en zet je telefoon eens lekker uit. Het feit dat je niet lastiggevallen kan worden, kan stress enorm verminderen.

Speel met dieren of kijk dierenfilmpjes. Vooral jonge dieren geven rust en vergroten compassie bij je.

Luister naar of speel muziek waar jij rustig van wordt

Lees een boek of lees of schrijf een gedicht.

Kies positieve gedachten:
Zet tegenover elke negatieve gedachte drie positieve gedachten.

Maak een ketting met 99 kralen die jezelf hebt uitgezocht en waar je wat mee hebt, Bedenk voor jezelf een positieve gedachte, een soort mantra. bijv. – elke dag word ik een stukje gezonder- of, een regel uit een gebed of, een mooi woord bijv liefde, of compassie. Elke kraal staat voor het reciteren van je eigen mantra. Herhaal elke mantra 2 keer per dag 99 keer.

Aandachtspunten zijn:
Voel of de mantra je goed doet. Doet het je niet goed, zoek dan een andere mantra. Hou de mantra altijd positief en nooit ontkennend.

Spreek je gevoelens uit of schrijf ze op in een dagboek.
In je hoofd blijven zitten maakt ze groter. Dingen uitspreken haalt de druk er af.
Praten hoeft niet perse met iemand uit je directe omgeving of met degene die bij jou stress veroorzaakt. Je hart luchten kan ook bij iemand die net iets verder van de situatie af staat of bij een professioneel iemand.
Schrijf je gedachten op zorg voor overzicht. Dit kan je veel rust geven en jezelf in bepaalde situaties beter begrijpen.

Bronnen:

Geestelijke geneeskracht; Hazrat Inayat Khan
Kleurentherapie; Pauline Wills
De adem; bron van ontspanning en vitaliteit: Regine Herbig.
Zelfcompassie: Kristin Neff

 

 

Kun jij je zo ontspannen na het werk?

Werk en privé scheiden? De persoon in kwestie niet.

Inleiding:
Als 17 jarige werkte ik als leerling ziekenverzorgster. Ik had mijn werk afgebeld omdat ik me ziek voelde.Binnen één uur stond de directrice van het verpleeghuis op de stoep. De koortsthermometer in haar hand. Gelukkig, ik had koorts. De volgende dag liep ik snotterend en wiebelig op de afdeling.Bang dat ik weer bezoek zou krijgen, als ik langer in bed zou blijven.

In mijn praktijk krijg ik cliënten die naast een loopbaanvraag een persoonlijk of privé probleem hebben. Ze zijn ziek of dreigen uit te vallen in het werk. Er is een disbalans in werk en privé.De werknemer wijst vaak naar de organisatie als boosdoener, de slechte arbeidsomstandigheden, slechte communicatie etc. De leidinggevende vaak naar persoonsgebonden oorzaken, gebrek aan motivatie, ongezonde leefgewoontes etc. Vaak wordt burnout als diagnose gesteld. De gevolgen zijn langdurig ziekteverzuim of een tijd van procedures en soms in goed overleg en harmonie, vertrek uit de baan en outplacement. Voor de werknemer vaak een traumatische situatie en voor het bedrijf verlies van deskundigheid, instabiliteit, financiële zorgen en veel regelwerk. Door de schuld bij de ander neer te leggen wordt voorkomen dat er effectief verzuimbeleid wordt ontwikkeld.

Voor het verbreden van dit onderwerp heb ik een aantal managers en een bedrijfsarts geïnterviewd. Ik beschrijf kort de omstandigheden waaronder mensen leven en werken, de effecten op werk en benadruk hierin de verantwoordelijkheid van zowel medewerker als management door het introduceren van een managementtool voor effectief verzuimbeleid.

Maar liefs één vijfde van ondernemers geeft aan dat het werk onder druk staat door de privé situatie. (1) Dat zou voor de werknemer in loondienst wel eens niet minder kunnen zijn. Uit onderzoek van ArboNed blijkt dat het gemiddelde verzuim wegens psychische klachten 53 dagen is. De belangrijkste oorzaken zijn werkdruk, over psychologische grenzen gaan en disbalans werk en privé. Bij 25 procent van het verzuim langer dan zeven dagen is de oorzaak psychisch. Ziekteverzuim wegens psychische klachten komt vaker voor bij vrouwen dan bij mannen en het vaakst in de leeftijdsgroep 30 tot 50

Gezin en werk.
Door de individualisering van de gezinnen dragen ouders vaak alleen de zorg voor de kinderen, mantelzorg voor de ouders en soms ook de zorg voor de (zieke) partner. Eén op de drie huwelijken heeft problemen in de relatie. Familie woont zeer verspreid. Er is minder contact met de buren, het leven is veelal anoniem. De zorgvraag komt geheel op de schouders van de werkenden terecht. Vrouwen nemen nog steeds het grootste deel van de huishoudelijke en opvoedkundige taak op zich. Ze hebben met kinderen, er een fulltime multidisciplinaire taak bij. Ze werken vaker in dienstverlenende beroepen zoals in de zorg, onderwijs etc. waar vaker ontevreden en ontoerekeningsvatbare cliënten zijn. Zo worden ze in werk ook emotioneel zwaarder belast.Mannen zijn moe van hun werk omdat ze structureel vaker overwerken. (2) Ook de opvoeding van kinderen is moeizamer. Ouders hebben vaker dan vroeger een ‘weifelende houding’ ten opzichte van hun kinderen en tonen niet genoeg autoriteit. Ouders moeten dus meer overtuigingskracht en energie besteden aan de opvoeding dan vroeger.

Huwelijksproblemen en scheiding resulteren in werkproblemen:
De gescheiden, alleenstaande ouder heeft een nog moeilijkere zo niet onmogelijke taak. Relatieproblemen zijn vaak de oorzaak voor problemen op het werk of ziekteverzuim. Zij kunnen leiden tot depressies, angststoornissen of verslavingen. Als er een scheiding van komt, moet men zichzelf troosten, de kinderen opvangen en een ander onderkomen zoeken. Intussen gaat het werk door. Verdriet, hulpeloosheid en boosheid, allerlei emoties die in een huwelijkscrisis iemand niet zelden laat wegzakken in een diep en eenzaam zwart gat. Voorafgaand aan de scheiding is er al vaak al veel spanning geweest. Een angstige periode waarin heel veel kinderen probleemgedrag gaan te vertonen. De steun van ouders is hard nodig terwijl ze zelf in een zeer moeilijke periode zitten. Kortom op korte termijn kan de werknemer nog een verlof moment inbouwen. Op langer termijn is de verwerking van de situatie noodzakelijk. Echter als je een baan hebt, is er vaak geen tijd om je kinderen op te vangen, de zaken goed te regelen, de emoties uit te spreken tegen je ex en te rouwen over het verlies van”je prins op het witte paard”. En niet zelden ontstaan grote financiële problemen. Aan het verwerken van de emoties komen veel niet toe en blijft stress jegens elkaar een groot deel van het leven sudderen. De gevolgen zijn talrijk,  depressiviteit, verslaving, , onopgeloste emoties, slechte relaties met kinderen etc. en… ziekteverzuim door onopgeloste problemen. Cijfers van het CBS geven aan dat het de laatste jaren gaat het om meer dan 30.000 echtscheidingen per jaar. De meeste huwelijken worden ontbonden na 10-15 jaar huwelijk Mannen en vrouwen zijn bij echtscheiding veelal de leeftijd van 35jaar gepasseerd. Een grote groep mannen en vrouwen kent een gemiddelde leeftijd van 41,5 jaar. Dit is een leeftijd waarin men carrière heeft gemaakt, vaak stevig in het bedrijf staat en de kinderen in de meest moeilijke leeftijd heeft namelijk de puberteit. Uit wetenschappelijk onderzoek van psycholoog dr. G.J. Kloens (proefschrift, 2005) blijkt dat de meeste mensen ná echtscheiding niet vrij zijn van psychosociale klachten. Klachten zijn o.a. slaapproblemen, stressklachten, lichamelijke klachten, problemen op het werk of problemen in de relatie met een nieuwe partner.(6)

Mantelzorg:
Als er in het gezin sprake is van structureel ziekte of een handicap dan wordt de werknemer buiten de normale gezinstaken nog eens extra belast. Mantelzorg kan iemand dusdanig belasten dat het werk er onder lijdt en men onder presteert. Dit geldt uiteraard voor zowel mannen als vrouwen in alle functies. Volgens cijfers van het CBS ging het in 2009 om 11 % van de Nederlanders tussen 25 en 65 jaar die mantelzorg verleent. Men vermoedt dat het werkelijke cijfer veel hoger ligt. De werknemer durft niet openlijk te zijn over zijn vaak zware taak naast de baan omdat men een terughoudende houding verwacht van de werkgever. Geen promotie, geen verlenging van het contract etc. De promotie gaat aan hun neus voorbij en men komt onder zijn niveau te werken. De kans op een bore-out  ligt op de loer. (3) Vijftien procent van de werknemers verveelt zich. Nietsdoen levert net zoveel stress op als te veel moeten verzetten. Moeheid, irritatie en lusteloosheid slaan toe als symptomen van een bore-out. De één krijgt een bore-out, de ander een burnout; de symptomen zijn nagenoeg hetzelfde. Beiden voelen zich prikkelbaar, apathisch, lamgeslagen en soms zelfs depressief. Bij mantelzorg liggen beide risico’s, burn-out en bore-out, op de loer. (4). Uit onderzoek blijkt dat een derde van de werkgevers mantelzorg een privé taak vindt en zijn bestaande verlofmogelijkheden toereikend. Men vermoedt een veel lager percentage aan mantelzorgers dan in werkelijkheid. Het aantal is namelijk twee procent tegenover twaalf procent. Volgens het CBS besteedt 38% van de werknemers meer dan 12 uur per week aan mantelzorg. (3)

Organisatie cultuur;
De cultuur van een organisatie bepaalt in grote mate hoe men met persoonlijke en privé-problemen omgaat. Een sterke collegiale groepsband kan een voordeel zijn bij het aan het werk blijven. Openheid en vertrouwen spelen een grote rol. Maar heeft men te veel privé gesprekken op de werkvloer dan kunnen collega’s overbelast raken door de problematiek van de ander. In een strenge cultuur waar de verzuimdrempel té hoog is kan men uiteindelijk een hoog verzuim ontwikkelen. Men gaat dan te lang door met als gevolg dat men langer uitvalt dan in de eerste instantie noodzakelijk was.
Grijs verzuim Werknemers met mentale problemen zijn vaak wel aanwezig op het werk, maar er komt weinig uit hun handen. Dit zogenoemde “grijze verzuim’ onttrekt zich aan de waarneming van de leidinggevende en vooral de directe collega’s hebben daar last van. Medewerkers die slecht functioneren op het werk als gevolg van privé problemen, veroorzaken – volgens de Arbo Unie – driemaal zoveel economische schade voor hun werkgever als medewerkers door ziekteverzuim. Want hoe productief zijn medewerkers die hun problemen delen?

Ziekte verzuim en psychosociale problematiek:
Verzuim wegens depressie duurt gemiddeld 200 dagen bij mannen en 213 dagen bij vrouwen. Het aantal dagen verzuim is het hoogst in de publieke sector en het onderwijs, gevolgd door financiële dienstverlening en de gezondheidszorg. Oudere werknemers verzuimen langer door depressieve klachten dan jongere werknemers, en werknemers in kleine bedrijven verzuimen langer dan werknemers in grotere bedrijven. De duur van een depressieve periode in Nederland is vergelijkbaar met die in andere landen, maar de duur van het bijbehorende ziekteverzuim is langer. (1)

Moeten we ons meer met elkaar bemoeien als mogelijke interventies in een tijd van zelfverantwoordelijkheid en lerende organisaties?  De Arbo-unie pleit voor een grotere bemoeienis van werkgevers met de leefstijl van hun werknemers. Als het aan hen ligt, gaan bedrijven zich ook druk maken om mentale problemen van werknemers. Want deze leiden vaak tot grijs verzuim. De wet regelt niet de vele gezondheidsgevaren die de werknemer in zijn vrije tijd bedreigen: zoals ongezond voedsel, teveel drank, te weinig beweging of juist een te gevaarlijke sport. De gevolgen van deze levenshouding kunnen o.a. slaap-, stemmings- en angststoornissen zijn. Volgens de Arbo-unie  heeft zo’n 20% van de werkenden hier last van.(2)

De verschillende situaties kunnen alleen benaderd worden vanuit maatwerk. Maatwerk laat zich echter niet in regels vatten. De oplossingen moeten tussentijds geëvalueerd worden en bijgesteld worden. Dat vraagt flexibel personeelsbeleid. Er kan gebruik gemaakt worden van de geldende wettelijke regelgeving; zoals de ziektewet, ouderschapsverlof, zorgverlof en combinaties hiervan. Het voordeel daarvan is dan een dergelijk maatwerk aan collega’s vertrouwen geeft in de werkgever als zij onverhoopt in dergelijke omstandigheden terecht komen. Daarnaast kan de werkgever bijvoorbeeld ook op psychisch gebied ondersteuning aanbieden, veelal door externe hulpverleners zodat hij/zij zijn eigen probleem kan oppakken. Dat kan gaan van een loopbaancoach , psycholoog tot een financiële coach of schuldsanering. Ook het aanbieden van mogelijkheden voor (tijdelijk) vaste werktijden, extra uren, meer verlof, thuiswerken e.d.. kan de mogelijkheid tot herstel bevorderen. De problematische situatie van de werknemer blijft wel de verantwoordelijkheid van de werknemer. De werkgever kan faciliteren en hulp aanbieden, maar de werknemer zal zelf de activiteiten moeten ontplooien.(7) De werknemer heeft wel de morele verplichting zo eerlijk mogelijk over de blokkades te praten die het werken belemmeren.(10) Zowel werkgevers als werknemers dienen te accepteren dat een werkgever in mag grijpen zodra een privé-situatie negatieve gevolgen heeft voor het werk. Bij elke interventie waarbij de medewerker ziek is, zal altijd overleg gevoerd moeten worden over de strategie en de steun aan de medewerker met de bedrijfsarts. 

Managementtool effectief verzuimbeleid: VITAAL-plan
De core-business van Nelleke Spinder is oplossingen aanbieden bij een loopbaanvraag die tevens privé en/of persoonlijkheidsprobleem betreft. Zij heeft een plan ontwikkeld waardoor op structurele en mensgerichte basis de balans hervonden kan worden in het de wisselwerking tussen werk en privé. Het terugdringen van (langdurig) ziekteverzuim staat hierbij centraal. Daar waar de loopbaancoach ophoudt omdat het niet alleen over werk gaat, de therapeut de cliënt als individu begeleidt, los van het werk, is bij haar de begeleiding gericht op werk en privé. Het is een onnatuurlijke en inefficiënte benadering als men de cliënt alleen vanuit het deeltje werk benadert.

Het proces:

Het VITAAL-plan gaat uit van een optimistisch holistisch mensbeeld, een combinatie van verzamelen, plannen, doen en evalueren voor het verkrijgen en behouden van balans in werk en privé-situatie. Zowel preventief als curatief. Het proces loopt in grote lijnen als volgt;

  1. Het verzamelen van kwantificeerbare gegevens van de medewerker via een vragenlijst en observaties over de mate van balans in werk en privé.
  2. het opzetten van actieve, meetbare acties in overleg met de medewerker.
  3. Het uitvoeren van de voorgenomen acties.
  4. Samen bezinnen, denken en beslissen ( 8) dus het evalueren van de ontstane resultaten voor het in balans brengen van het werk / privé-situatie die de voortgang moet bepalen.

De belangrijkste voorwaarde: voor effectief verzuimbeleid is een wederzijds vertrouwen en respect als de basis van effectief verzuimbeleid.

Vrijheid is elkaar ont-moeten. De werkelijke mens achter de medewerker / manager. Het loslaten van het móeten

Inzicht in hoever kunnen we met elkaar gaan? Staat voor aangeven van grenzen, inzicht in zichzelf zodat er wederzijds begrip ontstaat

Tools en training in omgaan met stresssignalen, van het herkennen van stresssignalen en vergroten van vitaliteit.

Aarden in werk en in betrokkenheid naar elkaar.

Aandachtstraining voor discipline over gedachten en gevoelens die de basis vormen voor een positieve houding naar elkaar.

Loslaten wederzijds van oordelen over medewerker en manager.

Bovenstaand model is in wederkerigheid van manager en medewerker. Als de een zich openstelt, krijgt de ander toestemming ook openheid te betrachten.

Het handelingsplan uitgewerkt:

  1. De leidinggevende legt een structurele verzuimregistratie aan van elke collega en evalueert die tijdens één-op-één-gesprekken.
  2. De leidinggevende voert regelmatige gesprekken. (POP, functionering, of als de noodzaak er is ) Minimaal 2 keer per jaar.
  3. Uitgebreide privé gesprekken tijdens het werk moeten niet de norm zijn. Maak ruimte voor een één-op-één-gesprek met de medewerker. Haal de angel er uit.
  4. De leidinggevende observeert regelmatig en beschrijft de stresssignalen en bespreekt ze.
  5. De leidinggevende verzamelt tijdens gesprekken aan de hand van vragenlijsten gegevens.
  6. De leidinggevende maakt onderscheidt in de vragenlijst in werk en privé.
  7. Uit de score op de vragenlijst kan inzichtelijk worden hoe de medewerker ervoor staat. Hier volgt een gesprek met daarin duidelijke, meetbare afspraken. Die toetsbaar zijn en grip geven.

Aandachtpunten zijn:

  • Zorg dat je weet of de medewerker thuis extra belast wordt door mantelzorg. Maak gebruik van wettelijke regelingen en het nieuwe, flexibele werken.
  • Blijf de capaciteiten van de medewerker in ogenschouw nemen.
  • Maak gebruik van de ruimte die de zieke werknemer heeft, eventueel aangepast, kan hij/zij het werk (deels) doen. Zo hou je betrokkenheid.
  • Hou zeer gedisciplineerde en trouwe medewerkers in de gaten dat ze niet over hun grenzen heen gaan, maak dit bespreekbaar voordat het mis gaat.
  • Zorg voor een ontspannen werksfeer. Voor stimulans en vreugde in het werk.

www.Nellekespinder.nl , info@nellekespinder.nl t/f:0598 451102

Bronnen:

(1) www.penoactueel.n (Bron: ArboNed) 16-jun 2010

(2) www.penoactueel.nl artikel van 26-sep 2007

(2) www.Intermediair.nl. Auteur: Willemijn Kruijssen | 16-11-2009

(3) Internet: ANP op 15 september ’10,

(4) Centraal Bureau voor de Statistiek: Artikel in de Volkskrant 14 september 2010.

(5) www.Intermediair.nl. Auteur: Stephanie Bakker | 19-08-2008

(6) www.verbeterjerelatie.nl

(7) Personeelsblog 4 May 2010 om 8:58 en is te vinden in de rubriek Arbo

(8)Op weg naar een lerende organisatie. J. Swieringa en A.F.M. Wierdsma

(9) Handboek Human resource. Management Daniel Vloeberghs

(10) Handboek Moderne Hypnotherapie van Barbelo Uijtenbogaardt.

 

Emoties, hoe vervelend soms ook, zijn essentieel voor ons om te overleven. Ze functioneren als overlevingsmechanismen: Voelen we ons angstig, blij, reageren we met afschuw, verdriet of woede? Zij vertellen ons wat we moeten doen en nog heel veel meer bijv over ons verleden. Emoties blijven als we reageren op onze gevoelens. Het analyseren en interpreteren van onze emoties en de gebeurtenissen waarin ze ontstaan,  zorgen er voor dat de emoties groter worden, heviger worden en zo in stand worden gehouden.

De boerenknecht:

Er is een verhaal van een boerenknecht die bij zijn nieuwe werkgever de koeien moet melken. Het is zijn eerste dag en hij is nog onzeker. Tijdens het melken spuit er melk naast de emmer op de grond. De knecht raakt in lichte paniek. Hij kijkt om zich heen en ziet de waterslang aan de muur. Hij begint water op de plas melk te spuiten maar…. ziet in plaats van dat het minder wordt de plas melk groter worden.

Onze normale reactie op emoties:

We reageren vaak ontkennend op onze emoties omdat ze niet prettig voelen. Ze brengen ons van onze stuk en we gaan in ons hoofd zitten. Denken laat vaak onze emoties verdwijnen. Soms is dat nodig omdat we tijdelijk niet aan onze emoties toe kunnen geven bijv. als we moeten werken of als we in een moeilijke situatie ons verstand moeten gebruiken. Ook is afleiding prima als we te veel voelen en het gevoel wil laten uitrazen. We voorkomen dat we overspoeld worden. Echter niet voelen is niet geschikt voor een lange tijd, want het lost niet zo veel op. Het zorgt voor een scheiding van onze emoties, ons bewustzijn. Dat noemen we dissociatie. We zijn niet onszelf en reageren op de automatische piloot. we leven eigenlijk in een soort vacuüm. Dat kunnen we ook zo voelen, alsof we naar de buitenwereld kijken met een soort glazen muur ertussen. Stresshormonen zorgen ervoor dat we onszelf psychisch afschermen. Het terugkomen van niet verwerkte emoties zien we ook als we stoppen met medicatie die gebruikt wordt om onze gevoelens te dempen zoals bij antidepressiva. Als we stoppen komen we weer in onze oude emoties en moeten we ze alsnog verwerken.

Zeer ingrijpende gebeurtenissen veroorzaken vaak Post Traumatische Stress Syndroom:

Echter soms maken we zeer ingrijpende gebeurtenissen mee, denk maar eens aan een oorlogssituatie of een ernstig ongeluk waar we betrokken bij waren in het verleden. Uit bescherming zijn we uit het nu gestapt en van onszelf vervreemd. We zijn in een shock, het lichaam voelt bevroren. Ondanks dat we de ervaringen niet bewust beleven, kunnen ze het ons vrij lastig maken. We spreken dan van Post Traumatische Stress Syndroom of PTSS. Klachten kunnen dan zijn, flash backs, nachtmerries, emotionele instabiliteit, concentratieproblemen, verslavingsproblemen, piekeren en vaak is het normale functioneren ernstig verstoord.

Even terugkomend op de boerenknecht:

In mildere situaties gaan we erbij weg door te gaan denken en ons af te vragen, piekeren, hoe we aan die emoties komen. We gaan oplossingen zoeken door de situatie te analyseren, halen er van alles bij, situaties uit het verleden, we twijfelen aan de toekomst etc.We proberen zo met onze gedachten de emoties weg te analyseren. Daardoor worden de emoties vaak groter en sterker. Net zo als die boerenknecht die in paniek de melk wegspoelt maar de plas alleen maar groter maakt.

Krijg je de opdracht de snelweg te moeten oversteken als er auto’s in volle snelheid aankomen, dan reageert het lichaam. Je voelt het bloed stromen, je hart gaat sneller, je zweet etc. Emotioneel voel je waarschijnlijk angst en onzekerheid. Je verstand zegt je”dit gaat niet goed komen”.  Je emoties fungeren als een waarschuwingssignaal en beïnvloeden zo je gedrag. Je gaat zeker niet oversteken op de snelweg.

Emoties en triggers:

Ook kunnen we van binnenuit emoties ervaren. Vaak ervaren we ze als onwenselijk, vooral bij droefheid, somberheid, of angst. We hebben oude, emotionele situaties niet verwerkt omdat we erbij weg gegaan zijn door dissociatie. We kunnen dan getriggerd worden doordat we in de nieuwe situatie terug gebracht worden naar een oude onverwerkte emotie. We stappen dan ongemerkt in de oude emoties. Een trigger kan een stemming zijn met dezelfde emoties, bepaalde gedachten, een context die weer boven komt die lijkt op de oorspronkelijke emotionele situatie. Het lichaam reageert dan hetzelfde als bij de oorspronkelijke situatie en maakt dan stresshormomen die  het bloed sneller doet stromen, je hart sneller laat slaan, je lichaam weer laat zweten etc. Elke herinnering heeft dus geheugen. Als er een actuele situatie is die sterk overeenkomt met een eerdere ingrijpende situatie dan zullen de herinneringen en de bijbehorende signalen weer herbeleefd worden. Bij PTSS belemmert dit het normale functioneren in hevige mate.

Een milde voorbeeld is:  Een kind dat vaak bekritiseerd is door de ouders. In het geval van een werksituatie kan het voorkomen dat als je leidinggevende je bekritiseert dezelfde herinnering aan gevoelens en gedachten van je ouders weer boven. Vaak is je reactie in deze situatie niet adequaat. Als kind was het wel functioneel  maar in de huidige situatie blijkt je reactie a-functioneel te zijn. Er kan daardoor een conflict ontstaan.
De reden van de herbeleving kan zijn dat je telkens weer mag leren met kritiek om te gaan van gezagsdragers zoals van ouderen of leidinggevenden zonder dat je aan jezelf twijfelt. Flash backs bij PTSS hebben dezelfde functie. Ze vragen om verwerkt te worden door elke keer weer boven te komen.

De doe-modus in mindfulness:

In mindfulness noemen we reageren op een trigger de doe-modus. We analyseren telkens onze gevoelens en voelen ons tekort schieten. Deze modus is functioneel bij het oplossen van externe problemen. Zo komen we in actie bijv. bij het zoeken van de weg naar huis, de simpele, ingewikkelde en technische problemen van alledag.

Emoties, je lichaam en de zijns-modus:

Bij mildere onverwerkte emotionele situaties kan bewustzijn van ons gevoel de oplossing zijn. Emoties slaan we op en ervaren we in ons lichaam. Pijn in de buik bij een examen, maagpijn bij ernstige ziekte van je partner, rugpijn als we het werk niet aankunnen etc. zijn zo voorbeelden van de relatie tussen emoties en lichaamsreacties. Het leren herkennen van lichaamsreacties geeft veel inzicht in wat er in ons om gaat. Het lichaamsbewustzijn zorgt dan als een goede vriend voor ons. We kunnen mindfulness als een instrument zien. Doelbewust aandacht geven aan dingen zoals ze zijn op het moment zelf en zonder oordeel en cognitieve analyse. Dat geeft ruimte en ontspanning. Stresshormonen kunnen ons dan niet blokkeren en als dat wel zo is, wees er bewust van en aanvaardt het. Dit is de zijns – modus : intentioneel, hier en nu en niet oordelend.

EMDR, hypnotherapie en mindfulness kunnen als traumaverwerking toegepast worden bij PTSS:

Bij PTSS is de situatie heftiger. Laten we emoties ongecontroleerd boven komen dan kunnen we overspoeld worden en de kans op secundaire traumatisering is dan groot. We zijn dan nog verder van huis.
EMDR en hypnotherapie in combinatie met gedragstherapie en vaak nog met dagbesteding kunnen weer nieuwe stappen in het leven geven. Ze kunnen de oude emoties ombuigen tot acceptabele vormen. EMDR zorgt voor verwerking op micro-niveau en wordt gebruikt bij enkelvoudige en meervoudig psycho-trauma. Bij meervoudige trauma is aan te bevelen de behandeling af te wisselen met coaching en andere methodieken zoals hypnotherapie. In hypnotherapie wordt de herinnering gecontroleerd en acceptabel terug gehaald en verwerkt. De ontstane desastreuze overtuiging wordt dan veranderd. Het geeft inzicht hoe we met de situatie zijn om gegaan en hoe we in de toekomst dit kunnen verbeteren. Het geeft ons als persoon meer zelfbewustzijn en meer ik-besef.

Als de ergste emoties zijn verdwenen kunnen we mindfulness toepassen zonder overspoeld te worden. Hierbij kunnen we tegelijkertijd voorkomen dat we ons emotioneel afsluiten voor toekomstige ingrijpende gebeurtenissen waardoor we in de automatische piloot belanden.

De voordelen bij  het beoefenen van mindfulness zijn:

Het openen voor de grenzeloze mogelijkheden die het leven ons biedt.
We zien onze gedachten als mentale constructen die tijdelijk zijn en dus geen waarheden zijn.
We kunnen in het NU leven zonder de pijn van vroeger of de angst voor de toekomst te laten overheersen.
Door het uitschakelen van de automatische piloot maken we weer bewust keuzes en kunnen we weer meester worden over onze gedachten, emoties en (re)acties.

Nelleke Spinder
Loopbaantherapeute
Orthopedagoge en ECP-er met als specialisaties, hypnotherapie, EMDR, mindfulness en Loopbaancoaching
Begeleid mensen met spanningsklachten, angstklachten, fobieën en psychotrauma vaak in combinatie met werk gerelateerde klachten, na een ingrijpende gebeurtenis, na ziekte of bij burnout..

http://www.nellekespinder.nl/           6-10-2014

Literatuur :

Handboek EMDR; Ad de Jongh & Erik ten Broeke.
Harcourt book Publishers, 2004.

Mindsight, De psychologie van het nieuwe bewustzijn; Daniel Siegel
Uitgeverij Spectrum, 2010.

Handboek Moderne hypnotherapie; Barbelo C. Uijtenboogaardt
Uitgeverij Servire 2001

Waar je ook gaat, daar ben je; Jon Kabat-Zinn,
Uitgeverij Servire 2009.

Mindfulness en bevrijding van depressie; Mark Williams, Joh Teasdale, Zindel Segal en, Jon Kabat-Zinn
Uitgeverij Nieuwezijds  2007